Phân loại động cơ phổ biến nhất: một chiều và xoay chiều

Cập nhật lần cuối: 1 tháng 6 năm 2026

Hai loại động cơ phổ biến nhất là động cơ một chiều (DC) và động cơ xoay chiều (AC): động cơ DC chia thành loại có chổi than và không chổi than, còn động cơ AC chia thành đồng bộ và không đồng bộ, trong đó động cơ không đồng bộ (động cơ cảm ứng) lại chia thành một pha và ba pha. Mỗi loại động cơ có đặc tính và ứng dụng phù hợp khác nhau. Dưới đây giải thích sự khác biệt, ưu nhược điểm và tiêu chí lựa chọn động cơ DC và AC.
 

Động cơ một chiều (DC)

Động cơ DC có thể chia thành động cơ DC có chổi than và động cơ DC không chổi than. Động cơ DC có đặc tính khởi động và điều chỉnh tốc độ tốt, thường dùng trong các ứng dụng cần điều khiển chính xác như dụng cụ điện, đồ chơi và hệ thống servo. Ở động cơ có chổi than dùng chổi carbon, phần ứng mòn dần theo vận hành, nên tuổi thọ ngắn hơn và cần thay chổi định kỳ; động cơ DC không chổi than cần bảo trì ít hơn nhưng thường chi phí cao hơn và phạm vi ứng dụng hạn chế hơn.
 

Động cơ xoay chiều (AC)

Động cơ AC có thể chia thành động cơ đồng bộ và động cơ không đồng bộ. So với động cơ không đồng bộ, động cơ đồng bộ cho cùng công suất với kích thước nhỏ hơn, nhưng nam châm vĩnh cửu mà nó dùng lại hạn chế và hiếm trên Trái Đất, làm chi phí sản xuất tăng đáng kể. Động cơ không đồng bộ ở cùng công suất và mô-men thì nặng và lớn hơn, nhưng hiệu quả chi phí hơn và bảo trì đơn giản hơn. Động cơ không đồng bộ còn gọi là động cơ cảm ứng, chia thành một pha và ba pha, thường dùng trong bơm công nghiệp, quạt, máy nén và băng tải. Nhờ độ tin cậy và ổn định cao, động cơ không đồng bộ đã trở thành loại động cơ được dùng rộng rãi nhất trong công nghiệp và đời sống.
 

Khác biệt	Động cơ DC	Động cơ AC
Nguồn điện	Cần nguồn DC	Cần nguồn AC
Cấu trúc	Cấu trúc đơn giản, thường gồm rotor và stator	Phức tạp hơn, thường có nhiều cuộn dây và nguồn ba pha
Chổi than	Loại có chổi dùng chổi than; loại không chổi thì không	Không cần chổi than; rotor được dẫn động bằng dòng cảm ứng
Tốc độ	Điều chỉnh tốc độ bằng cách thay đổi điện áp	Tốc độ thường do tần số nguồn quyết định
Điều khiển	Điều khiển chiều và tốc độ bằng cách thay đổi độ lớn và chiều điện áp	Cần bộ điều khiển điện tử phức tạp hơn
Ứng dụng điển hình	Dụng cụ điện, đồ chơi, hệ thống servo	Bơm công nghiệp, quạt, máy nén, băng tải

 

Cách chọn động cơ DC hay AC

Việc chọn loại động cơ nên dựa trên ứng dụng cụ thể. Nếu cần điều khiển độ chính xác cao và điều chỉnh tốc độ chính xác, động cơ DC thường phù hợp hơn; nếu ưu tiên vận hành đơn giản và hiệu quả chi phí, động cơ AC thường phù hợp hơn. Ngoài ra cần xem xét mô-men, dải tốc độ và đặc tính tải, rồi đánh giá tổng thể trước khi chọn loại động cơ phù hợp nhất.